Farmakoterapia w chorobach błony śluzowej jamy ustnej

Jama ustna jest specyficznym środowiskiem , w którym występuje różnorodna flora bakteryjna . Tworzą ją bakterie tlenowe i beztlenowe .

 

U pacjentów z chorobami błony śluzowej występują zaburzenia odporności komórkowej , które predysponują do rozwoju zakażeń oportunistycznych . Wystąpienie zmian chorobowych w jamie ustnej , może być również miejscowym objawem chorób ogólnoustrojowych .

 

Na skutek zaburzeń mechanizmów obronnych , (czynniki nieswoiste np. lizozym , system peroksydazy oraz czynniki swoiste np. immunoglobuliny) zachodzi konieczność leczenia miejscowego , bądź ogólnego , odpowiedniego dla danej jednostki chorobowej .

 

Specyfika środowiska jamy ustnej związana ze swoją budową i fizjologią błony śluzowej . Ogranicza możliwość miejscowej aplikacji wielu leków .

 

Podczas leczenia zmian na błonie śluzowej , ważne jest utrzymanie odpowiedniego stanu higieny jamy ustnej . Ze względu na charakter zmian i często ich bolesność , nie zawsze możliwe jest przeprowadzenie zabiegów higienizacyjnych . Można zastosować w tym celu środki antyseptyczne , w postaci płukanek ( 0, 1% Eludril ) lub żelu ( 1% Corsodryl )

 

Niektóre zmiany patologiczne na błonie śluzowej , oraz choroby ogólne wywołujące te zmiany wymagają miejscowego i układowego leczenia chemioterapeutykami . Wskazaniami ogólnymi , do ich zastosowania są : ostre stany zapalne błony śluzowej pochodzenia bakteryjnego , przebiegające z objawami ogólnymi , zapobieganie wtórnym nadkażeniom w pierwotnym opryszczkowym zapaleniu jamy ustnej oraz w zespole Stevensa – Johnsona i pryszczycy .

 

Najczęściej doustne stosowane leki : chlorowodorek tetracykliny (250 mg , 4 x dziennie) Doksycyklina (100mg , 2 x dziennie) Klindamycyna (300mg , 3 x dziennie) , Penicyliny o szerokim spektrum działania (Amoksycyklina 250 mg , 3x dziennie) . Preparaty do miejscowego zastosowania : płukanka na bazie tetracykliny , Neomycyna w postaci aerozolu 0, 5%. Skuteczność zastosowanych leków , wynika z odpowiedniego do stanu patologicznego doboru leku, opartego na stanie klinicznym i badaniach dodatkowych (np. wykonanie antybiogramu i dopasowanie antybiotyku i jego stężenia do określonego czynnika patogennego). Lekami miejscowo działającymi na błonę śluzową o działaniu przeciwbólowym , przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym są : Dentosept ( płyn ) , Mucosit ( żel), Salumin (żel), Tantum Verde ( żel , płyn , tabletki ), Solcoseryl dental adhesive.

 

Glikokortykosterydy w jamie ustnej są wskazane w : leczenie aft nawrotowych , liszaj płaski , zespół Stevensa – Johnsona , objawy pęcherzycy lub pefigoidu . Leków nie należy stosować dłużej , niż 14 dni .

 

Leczenie grzybicy jamy ustnej , jest często problematyczne. Wynika to często z nakładania się grzybicy na inne patologie np. liszaj płaski , leukoplakia . Najlepsze jest miejscowe działanie leku , które można uzyskać nakładając na dośluzówkową stronę protezy ( jeśli pacjent protezę użytkuje )antybiotyku w postaci żelu , lub ssanie tabletek . Dobór antybiotyku powinien być poprzedzony pobraniem wymazu i wykonaniem mikogramu . Często nadużywane są pochodne imidazolowe i triazolowe , które powinny być zastosowane w ciężkich grzybicach , z obniżoną odpornością np. w zakażeniu HIV. Najczęściej stosowane są antybiotyki polienowe np. Nystatyna( tabletki powlekane 500 000 j. m. co 4 – 6 h 1 tabletka ).

 

Leczenie przeciwwirusowe w chorobach błony śluzowej , jest ważne w początkowym stadium choroby – stadium pęcherzowe . Leki stosowane najczęściej to : Acyklowir nakładany 4 x dziennie co 4 h przez 5 dni.

 

Leczenie immunostymulujące ma zastosowanie w leczeniu aft Mikulicza i Suttona , oraz w nawrotowym opryszczkowym zapaleniu jamy ustnej i dziąseł . Leczenie po wcześniejszej konsultacji z lekarzem ogólnym i dermatologiem ( objawy niepożądane : granulocytopenia , agranulocytoza , objawy ze strony układu pokarmowego i nerwowego .

 

Leczenie stanów alergicznych błony śluzowej , takich jak : reakcje liszajowe , ziarnica jamy ustnej , zespół Stevena – Johnsona ( Zyrtec , Zaditen , Hismanal ) - terapia antyhistaminowa nowej generacji.


 

Aby rozpocząć leczenie farmakologiczne , należy w pierwszej kolejności wyjaśnić przyczyny schorzenia, gdyż po ich usunięciu zapalenie błony śluzowej może szybko ustąpić. Wbrew opinii niektórych lekarzy i naukowców odradzane jest w tym czasie (bez wcześniejszego ustalenia przyczyny) stosowanie płukanek, tabletek do ssania, maści czy środków w aerozolu. Wszystkie te wymienione leki wywierają działania uboczne i w żaden sposób nie usuną przyczyny schorzenia.